DÜNYA ZEYTİN ÇEŞİTLERİ
Dünyada 1200 kadar zeytin çeşidi bulunmaktadır. Ülkelerin önde gelen zeytin çeşitleri aşağıda listelenmiştir.
ARJANTİN 🟦⬜🟦
Arauco (Criolla): Arjantin'in tek resmi tescilli yerel çeşididir ve ülkenin "milli zeytini" kabul edilir. 16. yüzyılda İspanyol ve Portekizli misyonerler tarafından getirilen ağaçların zamanla mutasyona uğramasıyla oluşmuştur.
Changlot Real: Aslen İspanya kökenli olmasına rağmen, bugün dünyadaki en kaliteli örnekleri Arjantin'in San Juan ve Mendoza bölgelerinde üretilir. Arjantin toprağına o kadar iyi uyum sağlamıştır ki monovaryetal (tek cins) sızma zeytinyağı üretiminde ülkenin en çok uluslararası ödül alan çeşitlerinden biridir. Meyvemsi notaları çok yüksektir.
Manzanilla (Arjantin Klonu): Sofralık zeytin üretiminde Arjantin'in en çok güvendiği çeşitlerden biridir. İspanyol kökenli Manzanilla zeytininin Arjantin ikliminde daha dirençli ve etli hale gelmiş lokal bir varyasyonudur.
ARNAVUTLUK 🟥⬛🟥
Kalinjoti (Kalinjot): Ülkedeki zeytin ağacı varlığının %40 ila %55'ini tek başına oluşturan en ikonik milli çeşittir. Kökeni güneydeki Avlonya (Vlorë) ve Mallakastra bölgelerine dayanır. Hem mükemmel bir sofralık zeytindir hem de yağ verimi %28 gibi oldukça yüksek seviyelerdedir. Erken hasat sızma zeytinyağı üretiminde taze otsu notaları, enginar aroması, çok yüksek polifenol (antioksidan) oranı ve keskin acılığı ile bilinir.
Kokërmadh i Beratit (Berat İrisi): Arnavutluk zeytin üretiminin yaklaşık %21'ini kapsayan, ülkenin en ünlü sofralık yeşil zeytinidir. Tarihi Berat şehri ve çevresinde yetişir. Adından da anlaşılacağı üzere oldukça iri, etli ve yuvarlak meyve yapısına sahiptir. Genellikle sofralarda meze ve garnitür olarak tüketilir.
Elbasani: Elbasan bölgesi kökenli olan, çok yönlü (çift amaçlı) yerel bir çeşittir. Hem sofralık olarak et kalitesi yüksektir hem de dengeli, yumuşak meyvemsi notalara sahip zeytinyağları verir.
Ulli i Bardhë i Tiranës (Tiran Beyazı / Bianco di Tirana): Başkent Tiran ve çevresindeki merkezi yamaçlarda yetişen çok eski bir yerli çeşittir. Meyveleri olgunlaşma döneminde açık renkli / grimsi beyaz tonlar aldığı için bu adı almıştır. Genellikle yüksek kaliteli, hafif ve tereyağımsı tat profiline sahip yağlık bir zeytindir.
Mixan: Genellikle ülkenin güney sahil şeridinde yetişen, yağ oranı yüksek bir diğer önemli yerel türdür. Bu çeşitten elde edilen monovaryetal yağlar, hafif tatlımsı bitişi ve meyvemsi aromasıyla bilinir.
Nisiot & Ulli i Hollë i Himarës: İyon Denizi kıyısındaki Himara ve Saranda gibi turistik, kayalık sahil şeritlerinde yetişen sert, rüzgara ve deniz tuzuna dayanıklı yerel varyetelerdir. Özellikle Nisiot çeşidinin oleik asit seviyesi oldukça yüksektir.
AVUSTRALYA 🟦⭐🟥
Hardy's Mammoth: Avustralya'da geliştirilen en ünlü yerli zeytin çeşididir. Adını, ünlü Avustralyalı şarap üreticisi Thomas Hardy'den (1830–1912) almıştır.
South Australian Verdale (Güney Avustralya Verdale): Aslen Güney Fransa kökenli "Verdial" çeşidinin Avustralya'da yetiştirilerek tamamen yerelleştirilmiş ve farklılaşmış bir klonudur. Ülkede 20-30 yılı aşkın geçmişi olan en yaygın türlerden biridir. Yağ oranı düşüktür (%8-12) ancak elde edilen az miktardaki yağ çok canlı yeşil renkli, oldukça yumuşak ve hafif karakterlidir. Genellikle sert yağları yumuşatmak için harmanlarda (blend) kullanılır veya yeşil sofralık olarak tüketilir.
WA Mission (Batı Avustralya Misyonu): İtalyan Frantoio çeşidine çok benzemekle birlikte, Batı Avustralya'da (Western Australia) seleksiyon yoluyla geliştirilmiş yerel bir seçilimdir. Ağaç yapısı Frantoio ile aynı olsa da, meyvesinden elde edilen zeytinyağı Avrupa'daki benzerlerine kıyasla çok daha gövdeli, robust (güçlü) ve aromatik olarak baskındır.
AZERBAYCAN 🟦🟥🟩
Bakü Çeşidi (Bakinski / Bakinskiy): Abşeron Yarımadası'na özgü, Azerbaycan'ın en eski ve en yaygın yerel zeytin çeşididir. Kuraklığa, Hazar'ın güçlü tuzlu rüzgarlarına ve kumlu toprak yapısına inanılmaz derecede dayanıklıdır. Genellikle hem sofralık (siyah ve yeşil konservelik) olarak değerlendirilir hem de %15-18 civarında yumuşak, hafif meyvemsi ve altın sarısı renkli yerel sızma zeytinyağı üretiminde kullanılır.
Nichitskaia (Nikitshaya): Aslen Fransa kökenli "Aglandau" çeşidinin Sovyetler Birliği döneminde bölgeye getirilerek Azerbaycan ve Ukrayna iklimlerine adapte edilmiş ve bu coğrafyada tescillenmiş lokal bir varyasyonudur. Soğuğa ve don olaylarına karşı yüksek direnç gösterir. Çok kaliteli, enginar ve taze ot aromaları içeren keskin yağlar verir.
Abşeron Genotipleri (Azeri Ayvalık Klonları): Bilimsel çalışmalarda (DNA analizlerinde), Azerbaycan'da yüzyıllardır bulunan ve yerel halk tarafından Türkiye'deki Ayvalık zeytinine benzediği için "Ayvalık 1" ve "Ayvalık 2" olarak adlandırılan bazı ağaçlar incelenmiştir. Yapılan genetik araştırmalarda, bu ağaçların Türkiye'deki orijinal Ayvalık çeşidinden tamamen farklı, Azerbaycan coğrafyasına özgü özgün yerel genotipler olduğu ortaya konmuştur.
BOSNA HERSEK 🟦🟨⬜
Oblica: Bosna Hersek'teki zeytin ağacı varlığının en büyük kısmını oluşturan ana geleneksel çeşittir. Hersek'in taşlık, kurak topraklarına ve sert kış rüzgarlarına mükemmel uyum sağlamıştır. Hem sofralık olarak tüketilir hem de taze meyvemsi, hafif acı ve hafif baharatlı, dengeli premium sızma zeytinyağları verir.
Istarska Bjelica (İstiriya Beyazı): Hersek bölgesinde en yaygın olan ikinci geleneksel çeşittir. Soğuğa ve don olaylarına karşı yüksek direnç gösterir. Bosna Hersek'in dünyaca ünlü ödüllü sızma zeytinyağlarında (örneğin Narentas markasında) monovaryetal olarak kullanılır. Enginar ve taze ot aromaları içeren, keskin acılığı ve yüksek yakıcılığı ile bilinen polifenol zengini güçlü yağlar üretir.
BREZİLYA 🟩🟨🟦
Maria da Fé: Brezilya'nın en ikonik yerel zeytin çeşididir. Aslen yüzyıllar önce Avrupa'dan (muhtemelen Portekiz'in Galega çeşidinden) getirilen ağaçların zamanla bölgeye uyum sağlamasıyla geliştirilmiş bir klondur. Minas Gerais eyaletindeki Serra da Mantiqueira dağlık bölgesinde yetiştirilir. Bu zeytinden elde edilen yağlık ürünler hafif meyvemsi ve yumuşak bir tada sahiptir.
Grappolo 541: İtalyan kökenli Grappolo çeşidinin Brezilya topraklarında mutasyona uğraması ve ıslah edilmesiyle tescillenen yerli bir klondur. Hem zeytinyağı üretimine son derece uygundur hem de sofralık zeytin (in natura) olarak severek tüketilir.
CEZAYİR 🟩⬜🟥
Sigoise: Cezayir'in en popüler yerel çeşitlerinden biridir. Büyük, siyah ve etli meyve yapısına sahip olup hem sofralık olarak tüketilir hem de kaliteli zeytinyağı eldesinde kullanılır.
Chemlal (Chemlal de Kabylie): Cezayir zeytinciliğinin en yaygın çeşididir. Özellikle zeytinyağı üretimine uygundur ve elde edilen yağ meyvemsi, hafif acı ve baharatlı karakteristik bir aromaya sahiptir.
Azeradj: Genellikle sızma zeytinyağı üretiminde tercih edilen ve bölgenin verimli yerel türlerinden biridir.
Rougette de Mitidja: Çoğunlukla sofralık (yeşil veya siyah) olarak değerlendirilen orta irilikte meyveleri olan yerel bir çeşittir.
Barouni: Meyvesi oldukça iri olan, sofralık tüketimi makbul bir çeşittir.
Ferkani: Bölgenin iklimine adapte olmuş ve özellikle yağlık olarak verimiyle dikkat çeken bir başka yerel çeşittir.
ÇİN 🟥⭐🟥
Ezhi-8: Çin'in Hubei Eyaleti Tarım Bilimleri Enstitüsü tarafından geliştirilen ve ülkenin en başarılı yerli gururu kabul edilen hibrittir. Akdeniz çeşitlerinin Çin'in yazları yağışlı, kışları kuru iklimine uyum sağlaması amacıyla melezlenmiştir. Hem yüksek kaliteli yağlık bir çeşittir hem de sofralık olarak işlenmeye uygundur. Hastalıklara ve yerel toprak yapısına direnci son derece yüksektir.
Chenggu-32: Shaanxi eyaletinin Chenggu bölgesindeki araştırma istasyonlarında geliştirilen, Çin'e özgü bir diğer tescilli yerli varyetedir. Özellikle erken meyve vermesi ve soğuk kış şartlarına dayanıklılığı nedeniyle kuzey bölgelerdeki bahçelerde tercih edilir.
Zhongshanzhong Serisi: Çinli botanikçilerin seçilim yoluyla ürettiği, ülkenin iç bölgelerindeki mikroklimalara tam uyum sağlayan ve Çin zeytinyağı markalarının (Xiangyu gibi) üretim hatlarında yerel lezzet profili oluşturmak için kullandığı seridir.
FAS 🟥🟩🟥
Picholine Marocaine, (Beldi, Zitoun): Fas'ın ana çeşididir. Kuraklığa ve sıcağa karşı oldukça dayanıklıdır. Hem sofralık hem de yağlık olarak kullanılan çok yönlü bir zeytindir. Kaliteli, meyvemsi ve akışkan zeytinyağı verir.
Haouzia: Fas'ın yerel çeşitlerinden biri olup, genellikle zeytinyağı üretimi için tercih edilir. Kuraklığa ve zorlu iklim koşullarına adaptasyonu ile bilinir.
Menara: Ülkenin ulusal ıslah programları sonucunda öne çıkarılmış bir diğer yerel çeşittir. Yağ kalitesi ve verimi yönünden değerlidir.
Meslala: Boyutu ve etli yapısıyla genellikle sofralık olarak değerlendirilen önemli bir yöresel çeşittir.
Dahbia: Sofralık tüketim için popüler olan ve özellikle belirli bölgelerde yetiştirilen yerel bir çeşittir.
Bouchouika: Fas'a özgü, genellikle daha lokal alanlarda yetiştirilen sofralık ve yağlık amaçlı kullanılan bir türdür.
ETİYOPYA 🟩🟨🟥
Weira (Ejerssa): Afrika vahşi zeytini (veya Kahverengi zeytin) olarak bilinen bu alt tür, Etiyopya’nın kurak dağlık ormanlarında doğal olarak yetişir
FİLİSTİN ⬛⬜🟩🔺
Nabali, (Nabali Baladi / Baladi): Kelime anlamı "yerel" veya "ülkeye özgü" olan bu çeşit, Filistin zeytinciliğinin kalbidir. Adını tarihi Bayt Nabala kasabasından alan bu zeytin, Nablus, Cenin ve Ramallah gibi dağlık bölgelerde yoğun olarak yetişir. Kuraklığa ve kayalık araziye mükemmel direnç gösterir.
Souri (Surri): Dünyadaki en eski zeytin çeşitlerinden biri kabul edilir. İsmini tarihsel Levant ticaret ağının merkezlerinden olan Sur (Tyre) şehrinden almıştır. Özellikle Filistin'in kuzeyindeki tepelik alanlarda yaygındır.
Rumi: Filistin'de binlerce yıldır var olan, adından da anlaşılacağı üzere bölgeye Roma veya Bizans döneminde kazandırıldığına inanılan anıtsal ağaçların çeşididir. Bu ağaçlar devasa gövdelere sahiptir ve iklim krizlerine karşı aşırı dayanıklıdır
Mallisi: Filistin genelinde Nabali ve Souri kadar yaygın olmasa da nadide aromasıyla bilinen yerel bir çeşittir. Sık dokulu meyvelerinden narenciye ve taze çimen notaları içeren çok kaliteli gurme yağlar sıkılır.
Nabali Mohassan, (Geliştirilmiş Nabali): Geleneksel Nabali çeşidinin modern tarım yöntemlerine ve daha yüksek verimliliğe uyum sağlaması için seleksiyon yoluyla iyileştirilmiş lokal bir klonudur.
FRANSA 🟦⬜🟥
Picholine: Fransa'nın en yaygın zeytin çeşididir. Kökeni Gard bölgesine dayanır. Hem harika bir yeşil sofralık (kokteyl) zeytinidir hem de yüksek kaliteli yağlık olarak kullanılır. Hafif badem aromalı ve hafif acı bir tada sahiptir.
Aglandau, (Blanquette): Provence bölgesinde, özellikle Marsilya çevresinde yetiştirilir. Oldukça kuvvetli ve gövdeli bir zeytinyağı verir. AOC korumalı yağların vazgeçilmezidir ve Aglandau Zeytinyağları uluslararası yarışmalarda ödüller almaktadır
Tanche: Drôme bölgesinde (Nyons civarı) yetiştirilen ve ülkenin en kuzeyinde yer alan çeşitlerdendir. Düşük asitli ve hafif tatlı bir yapıya sahiptir; tipik olarak aromatik zeytinyağı veya kuru/salamura siyah zeytin (küçük buruşuk zeytin) olarak tüketilir.
Cailletier, (Caillet): Alpler ve Akdeniz arasındaki Nice bölgesine (Alpes-Maritimes) özgüdür. İtalya'daki Taggiasca zeytiniyle akrabadır. Taze badem ve fındık tatları içeren narin bir yağı vardır. Nice zeytini olarak sofralık ve ezme (tapenade) şeklinde de çok meşhurdur.
Lucques: Languedoc bölgesinde yetiştirilen, yarım ay veya mekik şeklinde bir forma sahip yeşil sofralık zeytindir. Çekirdeği küçük olup, eti oldukça etlidir ve hafif tatlı/fındıksı bir lezzeti vardır.
Salonenque: Provence'ta hem sofralık hem de yağlık olarak yetiştirilir. Yağ verimi idealdir ve taze meyve kokularıyla harmanlanan hafif bir zeytinyağı verir.
GÜNEY AFRİKA 🟥🟨🟩🟦⬛
Olea europaea subsp. africana, (Wild Olive / Olienhout): Güney Afrika'nın neredeyse tüm eyaletlerinde doğal olarak yetişen yerli ve koruma altındaki yabani zeytin alttürüdür. Kuraklığa, don olaylarına ve hastalıklara karşı olağanüstü dirençlidir. Odunu çok sert, yoğun ve değerlidir. : Meyveleri çok küçük ve yağ oranı ticari sıkım için yetersizdir. Ancak Güney Afrika zeytincilik tarihi için önemi büyüktür: Ülkedeki ilk ticari zeytinlikler kurulurken, bu yerli yabani zeytin ağaçları kök stoğu (anaç) olarak kullanılmış ve Avrupa'dan gelen hassas çeşitler bu güçlü gövdelere aşılanarak büyütülmüştür.
GÜRCİSTAN ⬜🟥⬜
Oturi: Oldukça iri taneli (9-10 gram), sivri uçlu oval meyvelere sahip bir türdür; sofralık kullanımın yanı sıra yüksek yağ oranına da sahipti
Butko: Bölgedeki zeytin varlığının önemli bir kısmını oluşturan, küçük-orta boy oval meyveli, düşük asitli ve üstün lezzetli zeytinyağı ile bilinen meşhur bir çeşittir.
Tbilisuri: Tiflis ve çevresinde yetişmiş, dona/hastalıklara dayanıklı, sivri uçlu oval meyveleri hem sofralık hem yağlık değerlendirilen uzun boylu bir ağaç türüdür.
Gorvala: Adını Gürcüce yuvarlakça anlamına gelen kelimeden alan, yuvarlağa yakın küçük meyveli, ağırlıklı olarak zeytinyağı üretilen bir cinstir.
Najvinuri: Yuvarlak, oval veya yumurta biçiminde, ortalama 5 gram ağırlığında irice meyveleri olan, yüksek yağ oranına sahip hem yağlık hem konservelik bir türdür
Ahalatonuli: Tarihsel Gürcü coğrafyası kayıtlarında geçen, bölgenin yerel ekolojisine adapte olmuş geleneksel zeytin çeşitlerinden biridir
Tasiuri: Çok uzayan ve genişleyen ağaç yapısına sahip, olgunlaşınca mor renge bürünen, yüksek et oranlı iri meyveli (6-9 gram) çift kullanım amaçlı bir çeşittir.
Tolgomuri: Artvin/Tolgomi civarı kökenli, orta boyda yumurta formlu meyveleri bulunan ve nitelikli zeytinyağı veren yerel bir cinsdir.
HIRVATİSTAN 🟥⬜🟦
Oblica: Hırvatistan'daki zeytin ağaçlarının neredeyse %60-70'ini oluşturan, ülkenin en popüler milli çeşididir. Kuraklığa, sert rüzgarlara (Bura) ve zayıf topraklara inanılmaz dayanıklıdır. İri, yuvarlak meyveleri hem sofralık tüketime çok uygundur hem de hafif tatlı, olgun meyvemsi, az acı ve dengeli bir yağ verir.
Levantinka, (Šoltanka): Özellikle Šolta Adası kökenli olan bu çeşit, Dalmaçya'nın mücevheri kabul edilir. Yağ verimi çok yüksektir. Kendine has taze çimen, çağla badem ve yeşil muz aromaları içeren, hafif yakıcı ve çok dengeli premium yağlar üretir
Krvavica: Dalmaçya kıyılarında az miktarda yetişen, nadide bir yerel çeşittir. Bu zeytinden elde edilen monovaryetal (tek cins) yağlar, aromatik karmaşıklığı ve yumuşak bitişli gurme yapısıyla uluslararası alanda ödüllere sahiptir.
Buža, (Burgaca): Kuzey İstiriya'nın en eski ve en prestijli yerli çeşididir. Erken hasat edildiğinde enginar, taze kesilmiş çimen ve elma notaları içeren, keskin acılığı ve yüksek yakıcılığı ile bilinen polifenol zengini yağlar verir. Geç hasatta ise oldukça tatlılaşır.
Istarska Bjelica, (Bianchera): Soğuk kuzey iklimine ve don olaylarına en dayanıklı İstiriya çeşididir. Meyveleri olgunlaştığında bile sarı-yeşil bir renk kalır. Badem aromalı, son derece gövdeli, güçlü, acı ve biberimsi yakıcılığı çok yüksek olan karakteristik zeytinyağları üretir
Plominka: Adını Plomin kasabasından alan, çoğunlukla Krk ve Cres adalarında yetişen yerel bir çeşittir. Deniz tuzuna ve rüzgara çok dayanıklıdır. Yumuşak, çiçeksi ve hafif meyvemsi yağlar verir.
Drobnica: İstiriya ve Kvarner körfezindeki eski bahçelerde bulunan en köklü ağaçlardandır. Meyveleri oldukça küçüktür. Genellikle diğer çeşitlerle harmanlanarak zeytinyağına kalıcılık, güç ve belirgin bir baharatlılık katması için kullanılır.
Pag Adası'nın Yabani Zeytinleri: Hırvatistan zeytinciliğinin en sıra dışı parçalarından biri Pag Adası'ndaki Lun bölgesi'dir. Burada tamamen doğal ve yabani olarak yetişen, yaşları 1.000 ila 2.000 yıl arasında değişen binlerce yabani zeytin ağacı (Olea oleaster) koruma altındadır. Bu ağaçlardan sınırlı sayıda üretilen yağlar, dünyanın en nadir antioksidan depolarından biri kabul edilir.
IRAK 🟥⬜🟩
Sorani: Suriye kökenli bir çeşit olmasına rağmen, Kuzey Irak (özellikle Halepçe, Ninova ve Süleymaniye bölgeleri) ekolojisine mükemmel uyum sağlamıştır ve bölgede en çok yetiştirilen temel çeşitlerin başında gelir.
Souri: Adını Lübnan'ın tarihi "Sur" (Tyre) şehrinden alan, Levant (Doğu Akdeniz) bölgesinin en eski zeytin çeşitlerinden biridir. Irak'ta dışarıdan getirilip adapte edilen ve bahçelerde yaygın olarak yetiştirilen popüler çeşitler arasında yer alır.
İRAN 🟩⬜🟥
Zard, (Zaytun-e Zard): Farsçada "Sarı" anlamına gelen bu çeşit, İran zeytin varlığının amiral gemisidir. Ülkedeki en yaygın ve ekonomik değeri en yüksek türdür. İran'ın sert kış şartlarına ve don olaylarına karşı en mukavim ve dayanıklı yerli çeşididir. Çok kaliteli sofralık yeşil zeytin olarak tüketilir hem de yağ verimi oldukça yüksektir.
Rowghani, (Roghani): İsmi doğrudan Farsçada "Yağlık" anlamına gelen kelimeden türetilmiştir. Rudbar ve Tarom bölgelerindeki geleneksel bahçeleri domine eder. Meyveleri orta büyüklükte olup, ağaç yapısı kuraklığa ve zayıf topraklara son derece toleranslıdır. İran'ın yerel zeytinyağı üretiminin temelini oluşturur. Sıkıldığında altın sarısı renkli, hafif meyvemsi ve yumuşak içimli geleneksel bir yağ verir.
Mari: İran'ın en seçkin ve premium sofralık yeşil zeytin çeşididir. : İran mutfağında çok sevilen bir gurme mezedir. Özellikle ham zeytin olarak salamurası yapılır.
Shengeh (Shangi / Shengeh): İran menşeli, küçük meyveli ve kendine has tatlı profiliyle bilinen geleneksel bir çeşittir. : Hem siyah sofralık olarak kahvaltılarda sevilerek tüketilir hem de ev tipi butik yağ yapımında değerlendirilir.
Dezful: Adını İran'ın güneybatısındaki Huzistan eyaletinin tarihi Dezful şehrinden alır. Sıcak ve kurak güney iklimine mükemmel uyum sağlamış, yüksek sıcaklıklara dirençli yerel bir varyetedir.
Khormazeitoon, (Hurma Zeytini): Meyve şekli ve rengi olgunlaştığında hurmaya benzediği için bu adı alan, et oranı yüksek yerli bir çeşittir
İSPANYA 🟥🟨🟥
Picual: İspanya'nın ve dünyanın en çok yetiştirilen zeytin çeşididir. Ülkedeki zeytin varlığının yaklaşık %50'sini oluşturur. Çok yüksek polifenol (antioksidan) oranına sahiptir. Bu sayede yağı ısınmaya ve oksitlenmeye karşı son derece dayanıklıdır. Tadı; zeytin yaprağı, domates ve incir notaları taşıyan, belirgin şekilde acı ve yakıcı bir karaktere sahiptir.
Arbequina: Katalonya kökenli, meyveleri çok küçük olan dünyaca ünlü bir çeşittir. Ağaç yapısının bodur ve esnek olması nedeniyle modern süper-entansif (sık dikim) mekanize bahçelerin vazgeçilmezidir. Yağı; elma, muz ve badem aromaları içeren, acılığı ve yakıcılığı çok düşük, tatlı ve yumuşak içimlidir.
Hojiblanca: Endülüs bölgesine özgü, adını yapraklarının arkasındaki beyazımsı renkten alan çift amaçlı bir çeşittir. Hem siyah sofralık zeytin olarak tüketilir hem de taze biçilmiş çimen ve enginar aromalı, boğazda hafif badem acılığı bırakan dengeli bir yağ verir.
Cornicabra: Toledo ve Ciudad Real bölgelerinde yaygın olan, meyvesinin şekli keçi boynuzuna benzediği için bu adı alan yerli bir türdür. Kuraklığa ve soğuğa çok dayanıklıdır. Karakteristik olarak stabil, yoğun meyvemsi ve hafif egzotik aromalı yağlar üretir.
Manzanilla de Sevilla: Dünyanın en popüler yeşil sofralık zeytin çeşididir. Yuvarlak, etli yapısı ve çekirdeğinin kolay ayrılması nedeniyle Amerikan tarzı "doldurulmuş yeşil zeytin" (biberli, bademli vb.) endüstrisinin temelini oluşturur.
Gordal Sevillana: Çok büyük boyutları nedeniyle "Elma Zeytin" veya "Kraliçe Zeytin" olarak adlandırılan, sadece sofralık olarak tüketilen devasa bir yerli İspanyol çeşididir.
Arbosana: İspanya’nın Katalonya (Penedès) bölgesine özgü, son 20 yılda dünya zeytinyağı endüstrisini kökten değiştiren çok özel bir yağlık zeytin çeşididir. Ağaç yapısının doğal olarak bodur kalması sayesinde süper-entansif (sık dikim) ve tamamen makineli tarım modelinin vazgeçilmez iki aktöründen biri olmuştur.
İSRAİL 🟦⬜🟦
Souri, (Surani / Zuri): İsrail'deki geleneksel ve yağmura dayalı zeytinliklerin yaklaşık üçte ikisini oluşturan, bölgenin en eski ve en baskın yerli çeşididir. Adını tarihi Sur (Tyre) limanından alır. Kuraklığa ve taşlık topraklara çok dayanıklıdır. Yağı; yabani Akdeniz otları ve yeşil domates aromaları içeren, boğazda yoğun acılık ve yakıcılık bırakan çok güçlü bir karaktere sahiptir.
Nabali: Levant bölgesine özgü olan ve İsrail genelinde de geleneksel bahçelerde Souri ile birlikte sıkça rastlanan antik bir diğer çeşittir. Yağı Souri'ye kıyasla daha yumuşak, hafif ve meyvemsidir.
Melisi: Geleneksel Souri bahçelerinde tozlayıcı (polen sağlayıcı) olarak kullanılan, az miktarda yetiştirilen yerel alt çeşittir.
Zahri: Geleneksel Souri bahçelerinde tozlayıcı (polen sağlayıcı) olarak kullanılan, az miktarda yetiştirilen yerel alt çeşit
Barnea: Profesör Shimon Lavee tarafından Kadesh Barnea bölgesindeki yabani türlerden seçilim ve ıslah yoluyla geliştirilen, dünyaca ünlü modern bir İsrail çeşididir. Suudi Arabistan ve Ürdün gibi ülkelerde K-18 adıyla da bilinir. Makineli hasada çok uygundur, erken meyve verir ve çok yüksek verimliliğe sahiptir. Yağı; yeşil elma ve taze rezene notaları taşıyan, acılığı düşük, yumuşak ve dengeli bir profile sahiptir.
Askal: Volcani Enstitüsü tarafından Barnea ve İtalyan Coratina çeşitlerinin melezlenmesiyle geliştirilen tescilli bir yağlık çeşittir. Çok yüksek polifenol (antioksidan) oranı ve kuraklığa direnciyle bilinir.
Lavee: Özellikle sofralık yeşil zeytin üretimi ve mekanize hasat için özel olarak ıslah edilmiş, adını mucidinden alan bir diğer modern İsrail kültivarıdır.
İTALYA 🟩⬜🟥
Coratina: Puglia bölgesine özgü, İtalya’nın en karakteristik yağlık çeşididir. Dünyanın en yüksek polifenol (antioksidan) oranına sahip zeytinlerinden biridir. Bu yüzden yağı inanılmaz derecede acı, yakıcı ve güçlüdür. Yeşil badem, enginar ve taze roka aromaları taşır.
Frantoio: Toskana bölgesinin dünyaca ünlü, asil yağlık çeşididir. Uluslararası butik üretimde kalitenin referans noktası kabul edilir. Taze biçilmiş çimen, yeşil elma ve aromatik ot notalarıyla çok dengeli, zarif, orta yoğunlukta bir sızma zeytinyağı verir.
Leccino: Toskana kökenli, soğuğa ve hastalıklara son derece dayanıklı bir çeşittir. Meyveleri hızlı olgunlaşır. Yağı oldukça yumuşak, tatlımsı ve hafif meyvemsidir; genellikle Frantoio'nun sertliğini dengelemek için harmanlarda (blend) kullanılır.
Nocellara del Belice: Sicilya'nın batısındaki Belice Vadisi'ne özgü, dünyaca ünlü çift amaçlı (DOP) korumalı çeşittir. Hem dev boyutu, parlak yeşil rengi ve tereyağımsı dokusuyla çok lüks bir sofralık zeytindir hem de domates yaprağı aromalı harika bir zeytinyağı verir.
Moraiolo: oskana ve Umbria bölgelerinin dik ve taşlık yamaçlarında yetişen antik bir çeşittir. Ağaç yapısı küçüktür ancak ürettiği yağ çok yoğun, siyah zeytin ezmesi ve taze ot kokuludur.
Taggiasca: Kuzeydeki Liguria (İtalyan Rivierası) bölgesine özgü, küçük ama çok lezzetli bir çeşittir. Dik yamaçlardaki teraslarda yetiştirilir. Çam fıstığı ve tatlı badem aromalı, asiditesi çok düşük, dünyanın en hafif sızma zeytinyağlarından birini üretir.
KARADAĞ 🟥🟨🟥
Žutica, (Zutitsa): Karadağ'ın tartışmasız en baskın ve simgeleşmiş yerli çeşididir. Adını olgunlaştığında aldığı sarımsı-yeşil renkten (žuto: sarı) alır. Hem yüksek kaliteli ve polifenol zengin sızma zeytinyağı üretiminde hem de sofralık olarak çift amaçlı kullanılır. Kuraklığa ve deniz rüzgarlarına son derece dayanıklıdır.
Crnica: Žutica'ya göre daha az yaygın olan, olgunlaştığında koyu siyah renk alan yerli bir yağlık çeşittir.
Sitnica: Meyveleri oldukça küçük olan, yerel ekosisteme adapte olmuş nadir yerli genotiplerdendir.
Lumbardeska: Özellikle Ulcinj bölgesinde sınırlı miktarda yetişen, geçmişi eskiye dayanan bir diğer yerel türdür.
KENYA ⬛🟥🟩
Mutamaiyu: Doğu Afrika'da "Kahverengi Zeytin" (Brown Olive) veya "Vahşi Afrika Zeytini" olarak bilinir. Özellikle Mau Ormanı, Mount Kenya ve Elgon Dağı eteklerinde yaygındır.
KIBRIS ⬜🟧🟩
Ada Yerlisi, (Yerli Zeytin / Kypriaki / Ladoelia / Dopia): Yüzyıllardır adanın her iki kesiminde de tarımı domine eden, Kıbrıs'ın ilk resmi tescilli milli zeytin çeşididir. Kıbrıs'ın sık sık yaşanan kuraklıklarına ve su stresine karşı olağanüstü dirençlidir.
Kato Drys: Adanın iklim şartlarına uyum sağlamış, butik üretimde kullanılan tescilli yerel klondur.
Klirou: Adanın iklim şartlarına uyum sağlamış, butik üretimde kullanılan tescilli yerel klondur.
Mavralia: Kelime anlamı "Siyah Zeytin" olan, özellikle adanın güney yamaçlarında siyah sofralık zeytin ve yumuşak içimli yağ üretmek için yetiştirilen geleneksel bir Kıbrıs varyetesidir.
LİBYA 🟥⬛🟩
Gargashi, (Gargaci): Libya zeytin varlığının en karakteristik yerel türlerinden biridir. Kuraklığa ve çöl rüzgarlarına karşı olağanüstü yüksek bir dirence sahiptir. Hem yeşil sofralık zeytin yapımında hem de hafif meyvemsi, altın sarısı renkli geleneksel zeytinyağları üretmek için kullanılır.
Enduri, (Anduri): Libya genelinde yağlık kalitesi en yüksek kabul edilen geleneksel çeşittir. Erken hasat edildiğinde taze çimen, çağla badem ve hafif narenciye notaları sunan, dengeli ve boğazı hafifçe yakan çok kaliteli sızma zeytinyağları (EVOO) verir.
Rasli: Meyveleri oldukça iri ve etli olan, Libya mutfağında sofralık olarak tüketimi çok popüler olan yerli bir varyetedir. Çekirdeği küçüktür ve etli kısmı kolayca ayrılır.
Chemchali, (Şemşali): Komşu ülke Tunus ile paylaşılan ortak bir Kuzey Afrika mirasıdır. Libya'nın kurak güney vadedeki bahçelerinde yüksek sıcaklıklara ve su stresine karşı gösterdiği yüksek adaptasyon başarısıyla bilinir.
Shatha: Özellikle Trablus çevresindeki eski aile bahçelerinde korunan, sınırlı miktarda üretilen butik ve aromatik bir yağlık çeşittir.
LÜBNAN 🟥⬜🟩
Souri, (Soury): Ülkedeki zeytin ağaçlarının ezici çoğunluğunu oluşturan Lübnan'ın en ikonik milli çeşididir. Adını Lübnan'ın güneyindeki tarihi Sur (Tyre) şehrinden almıştır.Çift amaçlı (hem yağlık hem sofralık) bir çeşittir. Küçük-orta boyutlu, siyah renkli meyvelere sahiptir.
Baladi: Lübnan genelinde Souri'den sonra en yaygın ikinci yerel çeşittir. Genellikle dağlık yamaçlardaki geleneksel teraslarda yetiştirilir. Kuraklığa ve su stresine karşı direnci son derece yüksektir. Dengeli gövde yapısıyla tek cins (monovaryetal) yağ sıkımında ve sofralık tüketimde çok popülerdir.
Ayrouni, (Airouni): Özellikle Lübnan'ın kuzeyindeki dağlık alanlarda yetişen nadide bir yerel çeşittir. Kendine has karakteristik aromatik karmaşıklığı ile bilinir. Lübnan'ın uluslararası ödüllü premium yağlarında sıklıkla Souri çeşidiyle harmanlanarak (blend) kullanılır.
Shami, (Şami): İsmini Şam bölgesinden alan ancak Lübnan'ın iç vadilerinde (Bekaa Vadisi gibi) yüzyıllardır geleneksel olarak yetiştirilen, oldukça etli ve iri yapılı bir sofralık zeytin türüdür.
Shetawi: Genellikle yerel kooperatifler bazında, sınırlı miktarlarda korunan ve butik sızma zeytinyağı üretiminde aromatik çeşitliliği zenginleştirmek için tercih edilen diğer tescilli yerli türlerdir.
Smoukmouki, (Samakmaki): Genellikle yerel kooperatifler bazında, sınırlı miktarlarda korunan ve butik sızma zeytinyağı üretiminde aromatik çeşitliliği zenginleştirmek için tercih edilen diğer tescilli yerli türlerdir.
MALTA ⬜🟥
Bidni, (Bidnija): Malta'nın en ünlü, hastalığa dirençli ve antik yerli zeytin çeşididir. Adını adanın kuzeyindeki Bidnija köyünden alır. Olgunlaştığında koyu menekşe/mor bir renk alır. Antioksidan (polifenol) oranı çok yüksek, düşük asitli ve meyvemsi bir zeytinyağı üretilir.
Maltija: Kelime anlamı "Maltalı" demektir. Adanın kurak ve kireçli topraklarına çok iyi uyum sağlamış yerli bir türdür. Genellikle pürüzsüz, hafif biberimsi ve meyvemsi sızma zeytinyağı üretimi için tercih edilir.
Bajda, (Maltese White Olive): Akdeniz dünyasında nadir görülen, beyaz zeytin çeşididir. Adı Arapça beyaz anlamına gelen "beyaz" kelimesinden türemiştir. Olgunlaştığında kararmak yerine fildişi beyazı rengini alır ve tarihsel olarak özellikle Malta Şövalyeleri döneminde dini ayinlerde ve manastırlarda sıklıkla kullanılmıştır.
MEKSİKA 🟩⬜🟥
Criolla, (Menuda / Redonda / Picuda): Yerel halk tarafından "Meksika Criolla zeytini" olarak adlandırılan bu grup, Chimalhuacán gibi tarihi üretim merkezlerinde yüzyıllardır aileler tarafından yetiştirilen geleneksel alt türleri (Menuda, Redonda vb.) kapsar. [
MISIR 🟥⬜⬛
Agizi Shami: Mısır'ın en popüler ve kaliteli sofralık zeytinlerinden biridir. Genellikle yeşil sofralık olarak tüketilir ve oldukça iri tanelidir.
Agizi Okasi: İri meyveli, Mısır'ın kendi topraklarına özgü geleneksel bir sofralık çeşididir.
Toffahi, (Tuhhafi, Tıhhafi): Kelime anlamı "elma" olan bu çeşit, devasa boyutlardaki meyveleriyle bilinir. Erken hasat yeşil sofralık zeytin olarak çok değerlidir.
Maraki: Hem sofralık hem de yağlık olarak değerlendirilebilen, Mısır'a özgü çok yönlü bir çeşittir
Hamed: Ülkenin iklimine adapte olmuş, yetiştiriciliği yaygın yerel çeşitlerden biridir.
ÖZBEKİSTAN 🟦⬜🟩
Özbek Zeytini, (Uzbek Olive): Özbekistan'da zeytin yetiştiriciliği 2002 yılında Türkiye'den getirilen fidanlarla başladı. İlk ağaçlardan 2006 yılında meyve alınmasına rağmen 2007–2008 kışındaki şiddetli soğuklar plantasyonları tahrip etti. Bunun ardından Özbekistan'da yerel iklim koşullarına daha uygun zeytin materyalleri üzerinde çalışmalar yürütüldü. Kaynaklarda “Uzbek Olive” adıyla, −20 ila −22 °C'ye kadar dayanabildiği bildirilen bir materyalden söz edilmektedir. Semerkant'ın Jomboy ilçesinde ise mikroklonal çoğaltma laboratuvarlarında yerel koşullara adapte edilmiş zeytin fidanları üretilmektedir. “Uzbek Olive”in genetik kökeni, resmi çeşit statüsü ve yağ kalite özellikleri ise daha güçlü bilimsel kaynaklarla doğrulanmayı beklemektedir.
PAKİSTAN 🟩⬜
Pak-Olive, (Pak-Zaitoon): Pakistan Ulusal Tarım Araştırma Merkezi (NARC) tarafından, Akdeniz çeşitlerinin Pakistan'ın Muson yağmurları alan ve değişken sıcaklıklara sahip iklimine uyum sağlaması amacıyla geliştirilen en önemli yerli klondur. Kuraklığa ve yerel toprak hastalıklarına karşı direnci son derece yüksektir. Hem sofralık hem de yüksek kaliteli yağlık olarak çift amaçlı kullanılır.
Bari-Olive, (Bari-Zaitoon 1 & 2): Çakval (Chakwal) bölgesindeki Barani Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BARI) tarafından tescillenen yerli çeşitlerdir. Özellikle "Zeytin Vadisi" olarak ilan edilen Pothohar bölgesindeki yarı kurak topraklarda en yüksek yağ verimine (%20-22) ulaşan milli gurur varyeteleridir.
PERU 🟥⬜🟥
Criolla, (Sevillana Peruana / Peruana): Peru'daki zeytin varlığının %95'ini tek başına oluşturan mutlak lider milli çeşittir. Aslen İspanya'nın Endülüs bölgesinden getirilen ağaçların zamanla mutasyona uğramasıyla oluşmuştur.
PORTEKİZ 🟩🟥
Galega, (Galega Vulgar): Portekiz'in en yaygın ve sembolik çeşididir. Ülkenin özellikle orta ve güney kesimlerinde yetişir. Küçük, oval meyvelere sahiptir; hem sofralık hem de yüksek kaliteli, hafif ve aromatik zeytinyağı üretiminde kullanılır.
Cobrançosa: Esas olarak Trás-os-Montes ve Alentejo bölgelerinde yetiştirilen, ulusal çapta en önemli çeşitlerden biridir. Dengeli, hafif baharatlı, yeşil meyvemsi aromalara sahip üstün kaliteli zeytinyağı verir.
Cordovil de Serpa: Alentejo bölgesinin en geleneksel çeşitlerindendir. Genellikle zeytinyağı için kullanılan bu çeşit, yoğun meyve aromaları ve yüksek yağ verimiyle dikkat çeker.
Verdeal Alentejana: Alentejo kökenlidir ve genellikle diğer çeşitlerle (özellikle Galega veya Cordovil ile) harmanlanarak zeytinyağı kalitesini ve aromasını artırmak için değerlendirilir.
Madural: Portekiz'in kuzeyinde, özellikle Douro Vadisi'nde öne çıkan yerel bir çeşittir. Yağı çok değerlidir ve genellikle Cobrançosa veya Bical ile kupaj yapılır.
Bical: Ağırlıklı olarak Douro bölgesinde yetiştirilen, hem sofralık hem de yağlık olarak kullanılan karakteristik bir çeşittir.
Carrasquenha: Özellikle kuraklığa ve zorlu iklim koşullarına dayanıklı olan bu çeşit, hem sofralık yeşil zeytin hem de yağlık olarak kullanılır.
SLOVENYA ⬜🟦🟥
Istrska Belica: Ülkedeki zeytin ağaçlarının yaklaşık yüzde 70'ini oluşturarak en yaygın türdür; soğuğa ve rüzgara dayanıklıdır, yüksek antioksidanlı yoğun ve baharatlı bir yağ verir.
Buga: Yoğun ve karakteristik aromasıyla bilinen yerli bir çeşittir.
Črnica: Bölgenin geleneksel ve değerli yerli çeşitlerinden biridir.
Štorta: Ukrivetlen (eğri) meyve yapısıyla tanınan, geleneksel olarak daha çok sofralık değerlendirilen bir yerel türdür.
Mata: Sloven İstriya'sının kayda geçmiş nadir yerel zeytin çeşididir.
Drobnica: Sloven İstriya'sının kayda geçmiş nadir yerel zeytin çeşididir.
SURİYE 🟥⬜⬛
Sorani, (Sourani): Suriye zeytin varlığının en prestijli ve en popüler yerel çeşididir. Kökeni Halep ve İdlib bölgelerine dayanır. Kuraklığa ve sıcak hava dalgalarına karşı mükemmel bir dirence sahiptir.
Zaity, (Kerdahi / Zeiti): Özellikle Halep çevresinde ve ülkenin en eski zeytin ormanı kabul edilen Afrin bölgesinde yetişen en köklü yağlık çeşittir. Suriye'deki ağaçların yaklaşık %30'unu oluşturur. Meyveleri küçük-orta boyuttadır ve neredeyse tamamen zeytinyağı üretimi için değerlendirilir. Altın sarısı, yumuşak içimli ve meyvemsi geleneksel Suriye yağlarının temelini oluşturur.
Dan: Suriye'nin güneyinde, Şam ve Şam Kırsalı (Rif Şam) ile Dera bölgelerinde yoğun olarak yetiştirilen yerel bir çeşittir. Çekirdeği etinden çok kolay ayrıldığı için iç pazarda sofralık zeytin tüketiminde ilk sıralarda tercih edilir.
Khudeiri, (Xudeyri): Genellikle Lazkiye ve Tartus gibi Akdeniz sahil şeridindeki nemli ve ılıman bölgelerde yetişen yerli bir varyetedir. İsmi Arapçada "Yeşilimsi" anlamına gelen kelimeden türetilmiştir. Erken hasat yeşil zeytinyağı üretiminde çok canlı, taze çimen aromalı ürünler verir.
Tsabili: Sınırlı miktarda yetiştirilen, rüzgara ve deniz tuzuna dayanıklı, butik üretimde kalitesiyle öne çıkan bir diğer tescilli Suriye çeşididir.
SUUDİ ARABİSTAN 🟩⬜
Nabali: Orta Doğu ve Arap coğrafyasında yaygın olan, Suudi Arabistan'daki geniş ölçekli tarım projelerinde de adaptasyon sağlayan önemli bir çeşittir.
Sorani: El Cevf (Al-Jouf) bölgesinde adaptasyon gösteren ve hem sofralık hem yağlık olarak değerlendirilen türlerdendir.
K-18, (Ilıman Bölge/Ürdün Kökenli): Bölgesel iklime uyum sağlayan, ülkenin kuzeyindeki tarım alanlarında sıkça tercih edilen bir türdür.
ŞİLİ 🟦⬜🟥
Azapa, (Sevillana de Azapa / Huasco): Şili'nin en meşhur coğrafi işaretli (DO) yerel zeytinidir. Şili'nin kuzeyindeki Azapa ve Huasco vadilerinde yetişir. Canlı menekşe-mor rengi, etli yapısı ve büyük boyutuyla bilinir. Genellikle sofralık zeytin olarak fermente edilerek tüketilir.
TUNUS 🟥⬜🟥
Chemlali: Tunus zeytin varlığının yaklaşık %85'ini oluşturan, ülkenin en baskın yerli çeşididir. Özellikle Sfax, Sahel ve orta-güney bölgelerdeki kurak iklime mükemmel uyum sağlamıştır. Meyveleri küçük olup, hafif, taze otumsu ve meyvemsi notalara sahip, yumuşak içimli sızma zeytinyağı üretiminde kullanılır.
Chetoui: Ülkenin kuzeyindeki dağlık ve daha yağışlı bölgelerde yetiştirilen ikinci en önemli yerli çeşittir. Toplam varlığın yaklaşık %15'ini oluşturur. Yüksek polifenol (antioksidan) oranıyla bilinir. Yağı oldukça güçlü, karakteristik olarak acı ve yakıcıdır; yeşil badem ve enginar aromaları taşır.
Oueslati: Kairouan (Kayrevan) bölgesine özgü, sınırlı coğrafyada yetişen yerli bir türdür. Hem sofralık hem de aromatik yağ üretimi için tercih edilir.
USA 🟥⬜🟦
Mission: 1769 yılında İspanyol Fransisken misyonerleri tarafından Kaliforniya'ya (San Diego) getirilen zeytin çekirdeklerinden türemiştir. Zamanla iklime uyum sağlayarak İspanya'daki atalarından farklılaşmış ve resmi olarak Amerikan çeşidi olarak tescillenmiştir. Soğuğa oldukça dayanıklıdır. Hem sofralık (özellikle siyah konserve zeytin) hem de yumuşak, hafif meyvemsi sızma zeytinyağı üretiminde çift amaçlı kullanılır.
ÜRDÜN ⬛⬜🟩🔺
Mehras, (Antik Rumi / Roman): Ürdün'ün en büyük gurur kaynağı olan, kökleri Roma dönemine kadar uzanan anıtsal ve kadim yerli çeşittir. Yakın zamanda UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne tescillenmiştir. Gövde çapları 2 metreyi bulan bu anıt ağaçların meyvesi %30'a varan çok yüksek yağ oranına ve zengin oleik asit yapısına sahiptir. Ulusal araştırmalarla gen bankaları koruma altına alınmaktadır.
Nabali Baladi, (Yerel Nabali): Ürdün'ün en yaygın, en eski ve kuraklığa en dayanıklı yerli çeşididir. Adını Şeria (Ürdün) Nehri kıyılarındaki tarihi kökenlerinden alır. Hem sofralık hem de %23 civarı yağ oranıyla yağlık olarak çift amaçlı tüketilir.
Nabali Muhassan, (Geliştirilmiş Nabali): Yerel Nabali'nin iklim şartlarına ve verimliliğe karşı seleksiyonla geliştirilmiş, yine bölgeye özgü bir alt çeşididir.
Rasei: Ürdün genelinde hem yağmura dayalı (kuru) hem de sulamalı tarım alanlarında çok yaygın olan, ülkeye özgü ana yerli çeşitlerden bir diğeridir.
Souri: Özellikle Ajloun ve Jerash gibi kuzey eyaletlerinde yüzyıllardır yetiştirilen yerli bir Levant çeşididir. Sığ ve taşlık topraklara çok iyi uyum sağlar. Yağı, boğazda hafif ekşimsi-yakıcı bir tat bırakan yoğun ve karakteristik bir meyvemsi aromaya sahiptir.
YENİ ZELANDA 🟦⭐🟥
Olive J5: Yeni Zelanda'nın Kuzey Adası'nda (North Island) geliştirilen ve adanın koşullarına mükemmel uyum sağlayan ülkeye özgü en önemli yerli seleksiyondur. Hem yağlık hem de sofralık (turşuluk/pickling) olarak çok yüksek performans gösterir. Erken hasat edilen, soğuğa ve don olaylarına karşı oldukça toleranslı, orta boy oval meyvelere sahip, çok verimli bir çeşittir.
YUNANİSTAN 🟦⬜🟦
Koroneiki: Yunanistan zeytin varlığının yaklaşık %60'ını oluşturan, ülkenin en baskın yağlık çeşididir. Kökeni Mora (Peloponez) Yarımadası ve Girit'tir. Meyveleri çok küçüktür ancak çok yüksek polifenol (antioksidan) içerir. Yağı; taze biçilmiş çimen, yeşil muz kabuğu ve elma aromaları taşıyan, dengeli, acı ve yakıcı premium bir karaktere sahiptir.
Kalamata, (Chondrolia / Kalamon): Dünyanın en tanınan sofralık salkım zeytin çeşididir. Büyük, badem şekilli, etli ve kendine has koyu mor-siyah rengiyle bilinir. Geleneksel olarak sirke ve zeytinyağı içeren salamurada fermente edilir. Coğrafi işaretli bir türdür.
Halkidiki, (Chondrolia Chalkidikis): Kuzey Yunanistan'daki Halkidiki yarımadasına özgü, çok büyük meyveli yerli yeşil zeytin çeşididir. Genellikle erken hasat edilerek çekirdeği çıkarılır; badem, kırmızı biber veya sarımsak ile doldurularak dünya çapında sofralık olarak pazarlanır.
Tsounati, (Athinoelia): Özellikle Girit adasının yüksek rakımlı dağlık bölgelerinde ve antik zeytinliklerinde yetişen çok eski bir yerli çeşittir. Soğuğa dayanıklıdır ve hafif, aromatik, meyvemsi notaları yüksek bir zeytinyağı verir.
Amfissa, (Konservolia): Yunanistan anakarasında (özellikle Delphi ve Amfissa bölgelerinde) çok yaygın olan, yuvarlak yapılı yerli bir çeşittir. Hem yeşil hem de siyah sofralık zeytin olarak işlenmeye son derece uygundur.
Throumba, (Thassos): Taşöz (Thassos) adasına özgü, ağaçta kendiliğinden olgunlaşıp kuruyarak (buruşarak) toplanan doğal bir seleksiyon çeşididir. Kimyasal işlem görmeden, az tuzla doğrudan tüketilebilen özel bir sofralık türdür.