Müzeler

M Ü Z E L E R                                                   

ZEYTİN KÜLTÜRÜ / ENDÜSTRİ MİRASI 

ZEYTİNLE İLGİLİ BÖLÜMÜ OLAN MÜZELER

Mersin Arkeoloji Müzesi

Doğrudan bir zeytinyağı müzesi olmasa da, Doğu Akdeniz'in en büyük antik zeytinyağı üretim merkezlerinden biri olan Kilikya bölgesine ait amforalar, antik pres taşları ve zeytin saklama kapları kronolojik olarak sergilenmektedir.

Muğla Müzesi

Kent merkezindeki müzenin etnografya bölümünde, Muğla ve Milas çevresindeki antik Likya ile Karia dönemlerine ait taş zeytinyağı pres mekanizmaları ve orijinal saklama küpleri sergilenmektedir.

Emine Göğüş Mutfak Müzesi Zeytinyağı Bölümü (Gaziantep)

Türkiye'nin ilk mutfak müzesidir. Doğrudan tek bir zeytin müzesi olmasa da Gaziantep mutfak kültüründe çok önemli bir yer tutan zeytin hasadı, yeşil zeytin kırma teknikleri ve Nizip zeytinyağlarının saklandığı tarihi küpler özel bir odada etnoğrafik olarak sergilenmektedir.

Ayşe Sıdıka Erke Etnografya Müzesi (Balıkesir)

Edremit merkezinde yer alan bu belediye müzesinde, Edremit Körfezi'nin zeytin ekonomisini şekillendiren eski budama makasları, zeytin tayfalarının (işçilerinin) geleneksel giysileri, hasat sepetleri ve erken Cumhuriyet dönemine ait ilk mekanize zeytinyağı numune şişeleri sergilenmektedir.

Bademler Köyü Etnografya Müzesi (İzmir, Urla)

Bademler köyünde bulunan müze, doğrudan sadece zeytinyağına özel olmasa da Ege köy yaşamında zeytinin yerini ve köylülerin geçmişte kullandığı ahşap zeytin toplama/sıkma aletlerini kapsamlı bir şekilde barındırır.

Şahinbey Millî Mücadele Müzesi Alt Katı (Gaziantep)

Müzenin alt katındaki mağaralar, geçmiş dönemlerde bölgenin en büyük geleneksel zeytinyağı ve sabun imalathanesi (mahseresi) olarak kullanılmıştır. Günümüzde bu yeraltı tünellerinde eski zeytin ezme taşları tarihi atmosferle birlikte sergilenmektedir.

Tarihi Küçükkuyu Sabunhanesi (Çanakkale)

Adatepe Müzesi'nin yakınlarında yer alan ve aslına uygun şekilde korunan bu eski sabunhane, zeytinyağının sabuna dönüşüm aşamalarını, eski mühürleri ve kurutma tezgahlarını barındıran mini bir kültür noktasıdır.

Kilis Müzesi (Tarihi Sabunhane Binası)

Kilis'te bulunan ve Osmanlı döneminden kalan bu devasa sabunhane, bölgenin zeytinyağı ve zeytinyağlı sabun üretim merkezidir. Yakın zamanda müzeye dönüştürülen yapıda antik dönem zeytin ezme taşları (mahsere) ve sabun ocakları sergilenmektedir.

Kayna Sabun ve Pekmez Müzesi (Gaziantep, Şahinbey)

Pekmezcioğlu Ailesi'nin eski üretim alanıdır. Müzede Güneydoğu Anadolu'daki zeytin hasadı, zeytinyağı sıkım aşamaları ve geleneksel Nizip sabunu yapımı dijital sunumlarla interaktif olarak anlatılmaktadır.

Mutlu Köy Nostalji Galeri Müzesi (Balıkesir): Ayvalık'ın Mutlu köyünde yer alan bu özel açık hava galerisinde, bölge halkının geçmiş yüzyıllarda zeytin sıkımında ve hasadında kullandığı devasa granit ezme taşları ile eski ahşap pres düzenekleri sergilenmektedir.

Vakıflı Köyü Müzesi (Hatay, Samandağ)

Türkiye'nin tek Ermeni köyündeki bu kültürel müzede, Musa Dağı ve çevresindeki asırlık zeytin ağaçlarından elde edilen yağların geleneksel saklama küpleri ve yerel üretim aletleri sergilenir.

Gaziantep Zeytin İşlikleri

Kent merkezindeki Karagöz Mahallesi'nde yer alan geleneksel zeytin sıkım alanları (mahsere), bölgedeki yerel zeytincilik tarihini mimari olarak koruyan butik alanlardır.

UNESCO Zeytin Kültür Noktaları (Muğla, Milas)

Milas ve çevresindeki (özellikle Beçin ve Bafa gibi bölgelerdeki) eski fabrikalar, zeytinyağının antik dönemden yakın tarihe kadar olan serüvenini anlatan butik sergilere ev sahipliği yapmaktadır. Geleneksel sıkım taşları, presler ve saklama küpleri bu alanlarda sergilenir.

ARKEOLOJİK ZEYTİN İŞLİKLERİ

Teos (İzmir, Seferihisar)

Seferihisar'da yer alan bu açık hava müzesi niteliğindeki antik kentte, hâlâ meyve veren 2000 yıllık anıt zeytin ağaçları bulunur. Çevresindeki antik zeytin sıkım taşları ve pres kalıntıları arkeolojik bir açık hava müzesi deneyimi sunar.

Euromos Antik Kenti Zeytin Alanları

Antik dönemin zeytinyağı üretim merkezlerinden olan Euromos, günümüzde de asırlık zeytin ağaçlarıyla çevrilidir. Her yıl düzenlenen Uluslararası Milas Zeytin Hasat Şenliği kapsamında antik kentte sembolik hasatlar ve zeytinyağı tadım eğitimleri gerçekleştirilir.

Erythrai Antik Kenti İşlikleri (İzmir)

Çeşme Ildırı'da yer alan antik kentin kazı alanlarında, Akdeniz ticaretinde zeytinyağı taşımacılığında kullanılan binlerce yıllık amfora kalıntıları ve taş baskı üniteleri yerinde görülebilmektedir.

Pedasa Antik Kenti İşlikleri (Muğla)

Bodrum'un hemen üzerinde yer alan antik Leleg yerleşimindeki kaya oyma işlikler, binlerce yıl öncesinde zeytinyağı üretimi amacıyla tasarlanmış sarnıç ve pres kanallarını korunaklı bir şekilde günümüze taşımıştır.

Arykanda Antik İşlik Kalıntıları (Antalya)

Antalya'nın batı ilçelerinde bulunan antik kazı alanlarında, Roma ve Likya dönemine ait zeytinyağı ağırlık taşları ile pres yatakları açık alanda arkeolojik birer sergi olarak incelenebilmektedir.

Patara Antik Kenti Roma İşlikleri (Antalya)

Patara Antik Kenti'nde Roma ve Geç Antik Çağ dönemlerine ait tarımsal üretim ve zeytinyağı ticaretiyle ilişkili arkeolojik buluntular bulunmaktadır. Kentte zeytinyağı, şarap ve tahıl gibi ürünlerin depolandığı düşünülen büyük depoların yanı sıra zeytin işliklerine ilişkin arkeolojik izler de bölgenin antik zeytincilik kültürünü göstermektedir. 

Knidos Antik Kenti Zeytin Pres Alanları (Muğla)

Knidos Antik Kenti ve çevresindeki Knidian territoriumunda, Hellenistik ve Roma dönemlerine ait zeytinyağı ve şarap üretimiyle ilişkili çok sayıda pres yatağı ve işlik kalıntısı belgelenmiştir. Arkeolojik araştırmalarda özellikle kol ve ağırlık sistemiyle çalışan preslere ait kalıntılar tespit edilmiştir. 

Dara Antik Kenti Kaya İşlikleri (Mardin)

Dara Antik Kenti'nde 2021 yılı kazılarında, M.S. 6. yüzyıla tarihlenen bir zeytinyağı işliği ortaya çıkarılmıştır. Yaklaşık 2 metre çapındaki silindirik ezme teknesi ve yuvarlak ezme taşı, kentte antik dönemde zeytinyağı üretiminin yapıldığını gösteren önemli arkeolojik buluntulardır. 

DÜNYA

MÜZELER                                        

İSPANYA

Museo de la Cultura del Olivo

Centro de Interpretación Olivar y Aceite

Museo del Aceite de Oliva de Mallorca

Museo Activo del Aceite y la Sostenibilidad

Centro de Interpretación del Olivar

 YUNANİSTAN

 Museum of the Olive and Greek Olive Oil

Olive Oil Museum of Vravrona

Olive Press Museum of Archanes

Museum of Cretan Ethnology 

Agia Paraskevi Olive Oil Museum 

Industrial Olive-Oil Production Museum of Lesvos 

İTALYA

Museo dell'Olivo

Museo della Civiltà dell'Olivo

Museo della Civiltà Contadina e dell'Ulivo

Frantoio Ipogeo Museum – Yeraltı zeytinyağı değirmenleriyle ünlüdür.

Museo dell'Olio della Sabina

HIRVATİSTAN

House of Istrian Olive Oil

Oleum Olivarum Interpretation Centre

TUNUS

Olive Tree Museum

FAS

EcoMusée de l'Olivier

PORTEKİZ

Museu do Azeite

Lagar Museu de Ervedal

SLOVENYA

Olive Growing Museum

İSRAİL

Beit Bad Galilee Olive Oil Museum

LÜBNAN

Olive Museum of Bchaaleh

FRANSA

Musée de l'Olivier

Écomusée de l'Olivier

ABD

Olive Oil Museum at Olive Pit

California Olive Ranch Visitor Center

AVUSTRALYA

National Olive Centre