ZEYTİNCİLİK ARAŞTIRMA, ÜRETİM ve KORUMA KURUMLARI
İzmir
1937 yılında kurulan Enstitü, Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM bünyesinde zeytin ve zeytinyağı alanında araştırmalar yürütmektedir. Zeytin çeşitlerinin ıslahı, genetik kaynakların korunması, yetiştiricilik, bitki sağlığı, toprak-su kaynakları ve zeytinyağı teknolojisi başlıca çalışma alanlarıdır. Türkiye zeytin genetik kaynaklarının araştırılması ve değerlendirilmesinde önemli bir referans kurumdur.
Hatay
2011 yılında kurulan Enstitü, Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM bünyesinde zeytincilik alanında araştırma ve teknik çalışmalar yürütmektedir. Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin zeytincilik konularında araştırma ve teknik hizmet merkezlerinden biridir. Zeytin genetik kaynaklarının korunması, çeşitlerin karakterizasyonu, klon seleksiyonu ve yetiştiricilik konularında çalışmalar yapmaktadır. Özellikle Halhalı, Saurani, Sarı Haşebi ve Kilis Yağlık gibi bölge çeşitleri üzerine yürüttüğü araştırmalarla öne çıkmaktadır.
Balıkesir
1992 yılında kurulan Enstitü, Balıkesir Üniversitesi bünyesinde Türkiye'nin zeytincilik alanındaki ilk lisansüstü eğitim ve araştırma merkezidir. Zeytin yetiştiriciliği, zeytinyağı teknolojisi, sofralık zeytin, kalite, duyusal analiz ve sürdürülebilir üretim konularında bilimsel çalışmalar yürütmektedir. Edremit Körfezi'nin zeytincilik kültürüne akademik destek sağlayan Enstitü; eğitim, araştırma, laboratuvar ve uygulamalı üretim faaliyetleriyle sektöre katkı sunmaktadır.
Milas, Muğla
2015 yılında kurulan Merkez, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi bünyesinde zeytincilik alanında araştırma, uygulama ve eğitim faaliyetleri yürütmektedir. Özellikle Muğla ve çevresinin zeytincilik potansiyelinin geliştirilmesine, zeytin ve zeytinyağı konusunda bilgi ve farkındalığın artırılmasına katkı sağlamaktadır. Zeytin ve zeytinyağının tanıtımı, eğitim faaliyetleri, tadım etkinlikleri ve sektörel çalışmalar merkezin faaliyetleri arasında yer almaktadır. Milas Meslek Yüksekokulu bünyesinde faaliyet gösteren Merkez, bölgedeki zeytincilik çalışmalarında üniversite–sektör işbirliği açısından önemli bir kuruluştur.
Edremit, Balıkesir
1959 yılında temelleri atılan kuruluş, Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü (BUGEM) bünyesinde faaliyet göstermektedir. Başlıca görevleri arasında sertifikalı zeytin fidanı üretimi, fidan sertifikasyonu ve damızlık üretim materyali temini bulunmaktadır. Zeytin çeşitlerinde FYD (Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk) çalışmaları ile araştırma, eğitim ve yayım faaliyetleri yürütmektedir. Edremit Körfezi başta olmak üzere Türkiye zeytinciliğine nitelikli fidan ve üretim materyali sağlanması açısından önemli bir kamu kuruluşudur.
Mersin
1944 yılında Alata Teknik Bahçıvanlık Okulu bünyesinde başlayan kuruluş, bugün Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM bünyesinde faaliyet göstermektedir. Meyvecilik, bağcılık, sebzecilik, bitki sağlığı, toprak ve su kaynakları ile gıda teknolojileri başta olmak üzere farklı alanlarda araştırma ve uygulama çalışmaları yürütmektedir. Zeytin ve zeytincilik açısından da Akdeniz Bölgesi'ndeki araştırma ve yetiştiricilik çalışmalarında değerlendirilmesi gereken önemli bir kamu araştırma kuruluşudur. Araştırma alanları, laboratuvarları, seraları ve uygulama merkezleriyle bölge tarımına yönelik ARGE, eğitim ve yayım faaliyetleri gerçekleştirmektedir.
Muratpaşa, Antalya
Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM bünyesinde faaliyet gösteren BATEM, Batı Akdeniz Bölgesi'nin tarımsal araştırma ve geliştirme ihtiyaçlarına yönelik çalışmalar yürütmektedir. Meyvecilik, bitki sağlığı, toprak ve su kaynakları, gıda teknolojisi, tarla bitkileri ve sebzecilik başta olmak üzere farklı alanlarda araştırmalar yapmaktadır.
Zeytin konusunda da araştırma ve ıslah çalışmaları yürütmüş; Enstitü adına tescil edilmiş çeşitler arasında bir zeytin çeşidi bulunmaktadır. Ayrıca nitelikli üretim materyali üretimi, laboratuvar hizmetleri, eğitim, yayın ve yayım faaliyetleriyle bölge tarımına katkı sağlamaktadır.
Onikişubat, Kahramanmaraş
Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM bünyesinde faaliyet gösteren Enstitü, Doğu Akdeniz ve geçit kuşağı tarımına yönelik araştırmalar yürütmektedir.
Bitki ıslahı, genetik kaynaklar, yetiştirme teknikleri ve bölgesel tarımsal sorunlara yönelik araştırmalar başlıca çalışma alanları arasındadır. Sultani yağlık zeytin çeşidinin tescilinde görev alan Enstitü, zeytincilik açısından da önemli bir araştırma kuruluşudur.
Şahinbey, Gaziantep
1937 yılında kurulan Enstitü, Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM bünyesinde faaliyet gösteren önemli bir bölgesel araştırma kuruluşudur. Antepfıstığı başta olmak üzere badem, bağ, ceviz, zeytin, nar ve diğer meyve türlerinde araştırma ve ıslah çalışmaları yürütmektedir. Zeytinde adaptasyon, seleksiyon ve ıslah çalışmaları yapmakta; zeytin çeşitlerini genetik kaynak olarak muhafaza etmektedir. Ayrıca Enstitünün yürüttüğü projeler arasında Gaziantep, Kilis ve Hatay'daki yabani zeytin popülasyonlarından seleksiyon yoluyla çeşit geliştirilmesi çalışması da bulunmaktadır.
Yalova
1929 yılında Atatürk tarafından satın alınan Millet Çiftliği arazisinde, 1961 yılında araştırma enstitüsü olarak kurulmuştur. Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM bünyesinde; meyvecilik, bağcılık, sebzecilik, bitki sağlığı, gıda teknolojileri ve toprak-su kaynakları gibi alanlarda araştırmalar yürütmektedir. Zeytin genetik kaynakları, çeşitlerin değerlendirilmesi ve yetiştiricilik konularında da araştırma faaliyetleri yürütmüş önemli bir merkezdir. Araştırma, ıslah, üretim, eğitim ve yayım faaliyetleriyle Türkiye'nin bahçe bitkileri araştırmalarında önemli bir kamu kuruluşudur.
Yüreğir, Adana
1969 yılında kurulan Enstitü, Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM bünyesinde bölgesel tarımsal araştırma faaliyetleri yürütmektedir. Bitkisel üretim, ıslah, genetik kaynaklar, bitki sağlığı ve yetiştiricilik konularında çalışmalar yapmaktadır. Zeytin yetiştiriciliği ve zeytin üretim sorunları konusunda da araştırma ve bölgesel çalışmalar yürütmektedir. Akdeniz Bölgesi zeytinciliğinin geliştirilmesine yönelik araştırma ve yayım faaliyetleriyle önemli bir kamu kuruluşudur.
Zeytin hastalık ve zararlıları konusunda doğrudan uzmanlığı var. Özellikle zeytin sineği, zeytin hastalıkları ve bitki koruma konularında araştırma faaliyetleri yürütüyor. Enstitünün Balıkesir Gömeç'teki tesisinde de zeytin sineği mücadelesinde kullanılan cezbedici maddelerin üretimi yapılıyor.
ÜNİVERSİTELER
1955 yılında kurulan Fakülte, Türkiye'nin köklü ziraat fakültelerinden biridir.
Bahçe Bitkileri Bölümünde zeytin yetiştiriciliği ve ıslahı ile zeytin ve zeytinyağı teknolojisi üzerine uzmanlık ve araştırmalar yürütülmektedir.Zeytin yetiştiriciliği, ıslah, genetik kaynaklar ve zeytinyağı teknolojisi açısından Türkiye'nin önemli akademik merkezlerinden biridir.
Antalya
1983 yılında kurulan Fakülte, Akdeniz Bölgesi tarımına yönelik eğitim, araştırma ve uygulama çalışmaları yürütmektedir. Bahçe Bitkileri alanındaki çalışmaları kapsamında zeytin yetiştiriciliği ve bölgeye uyum sağlayan üretim teknikleri üzerinde araştırmalar yapılmaktadır. Araştırma ve uygulama altyapısı sayesinde Antalya ve çevresindeki zeytinciliğin geliştirilmesine akademik katkı sağlamaktadır.
Aydın
1993 yılında eğitim-öğretime başlayan Fakülte, Aydın ve Ege Bölgesi tarımına yönelik eğitim ve araştırma faaliyetleri yürütmektedir. Bahçe Bitkileri Bölümü kapsamında zeytin yetiştiriciliği, çeşit özellikleri, sulama, verim ve kalite üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle Aydın'ın yerel zeytin çeşitlerinin araştırılması ve bölgesel zeytinciliğin geliştirilmesi açısından önemli bir akademik merkezdir.
Bursa
1981 yılında kurulan Fakülte, geniş araştırma ve uygulama alanlarıyla Türkiye'nin önemli ziraat fakültelerinden biridir.Araştırma ve uygulama alanlarında zeytin yetiştiriciliği yapılmakta; ayrıca sele zeytini ve salamura siyah zeytin üretimi gerçekleştirilmektedir. Zeytin yetiştiriciliği ve sofralık zeytin teknolojisi açısından bölgesel uygulama ve eğitim altyapısına sahiptir.
Çanakkale
1995 yılında eğitim-öğretime başlayan Fakülte, tarımsal araştırma ve uygulamalarıyla Çanakkale ve çevresine hizmet vermektedir. Araştırma ve uygulama alanlarında yağlık zeytin çeşitleri yetiştirilmekte ve zeytinyağı üretimi gerçekleştirilmektedir. Ayrıca zeytin ve zeytinyağı konusunda araştırma projeleri ve bölgesel çalışmalar yürütülmektedir.
Adana
1967 yılında kurulan Fakülte, Çukurova Bölgesi'nin tarımsal araştırma ve eğitiminde önemli bir merkezdir. Araştırma ve Uygulama Çiftliği'nde zeytin yetiştiriciliği yapılmakta, zeytin ve zeytinyağı üretimi gerçekleştirilmektedir. Bölgenin zeytincilik potansiyelinin geliştirilmesine uygulamalı eğitim ve üretim faaliyetleriyle katkı sağlamaktadır.
Tekirdağ
Trakya’nın önemli tarımsal yükseköğretim kurumlarından biri olan fakülte, özellikle Bahçe Bitkileri Bölümü aracılığıyla meyvecilik, yetiştiricilik ve ıslah konularında eğitim ve araştırma faaliyetleri yürütmektedir. Zeytin konusunda ise doğrudan uzmanlaşmış bir zeytincilik birimi bulunmamakla birlikte, bölgenin zeytin yetiştiriciliğine yönelik çalışmalar açısından ilgili bir akademik altyapıya sahiptir.
ZEYTİNCİLİK EĞİTİMİ VEREN MESLEK YÜKSEK OKULLARI
Celal Bayar Üniversitesi
Akhisar, Manisa
2002–2003 eğitim-öğretim yılında açılan Program, zeytin yetiştiriciliği ve zeytin ürünlerinin işlenmesi alanında eğitim vermektedir. Zeytin yetiştiriciliği, zeytin ekolojisi, zeytin ıslahı ve zeytin sanayi teknolojileri programın başlıca çalışma ve eğitim alanları arasındadır. Akhisar'ın Türkiye'nin önemli zeytin üretim merkezlerinden biri olması, programın bölgesel önemini artırmaktadır.
Balıkesir Üniversitesi
Program, 2004–2005 eğitim-öğretim yılında “Zeytin Endüstrisi” adıyla kurulmuş, 2010 yılında bugünkü adıyla Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı olarak devam etmiştir. Programda zeytin yetiştiriciliği ve zeytin işleme teknolojisinin yanı sıra zeytinyağı üretimi ve duyusal analiz gibi alanlarda uygulamalı eğitim verilmektedir. Yüksekokul bünyesinde zeytincilik laboratuvarı, zeytin zararlıları laboratuvarı, zeytinyağı üretim tesisi, salamurahane ve zeytin işleme atölyesi bulunmaktadır.
Programı
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
Altınözü, Hatay
2008 yılında zeytin yetiştiriciliği ve değerlendirilmesi programıyla eğitim hayatına başlayan program, 2009 yılında bugünkü adı olan Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi adını almıştır. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi bünyesindeki program, bölgenin önemli zeytincilik merkezlerinden Altınözü'nde zeytin yetiştiriciliği ve zeytin işleme teknolojisi alanında eğitim vermektedir. Program 2026 yılında yeniden öğrenci alımına başlamıştır ve böylece günümüzde de zeytincilik eğitimi veren aktif programlar arasında yer almaktadır.
Adnan Menderes Üniversitesi
Çine, Aydın
2006-2007 eğitim-öğretim yılında açılan program, zeytin yetiştiriciliği ve zeytin ürünlerinin işlenmesi alanında nitelikli teknik eleman yetiştirmek amacıyla oluşturulmuştur. Program kapsamında zeytin yetiştiriciliği, zeytin hastalık ve zararlıları, zeytinyağı teknolojisi, zeytinyağı kimyası, sofralık zeytin ve zeytin ürünleri gibi dersler verilmiştir. Yüksekokul bünyesinde zeytin koleksiyon bahçesi ve üretim tesisi, zeytin işleme ünitesi ve zeytinyağı dolum ünitesi bulunmaktadır.
(Mevcut durumda öğrenci alımına kapalıdır.)